Co to są lektyny?

CO TO SĄ LEKTYNY?

Zdjęcie posta

LEKTYNY to grupa glikoprotein o właściwościach hemaglutynacyjnych (zlepiania czerwonych krwinek). Glikoproteiny są białkami powstającymi w wyniku potranslacyjnej enzymatycznej modyfikacji. Zbudowane z 2-4 cukrowo białkowych podjednostek i każda z nich ma miejsce do wiązania cukru. Zdolność zanika gdy lektyna zostaje rozłożona na podjednostki.

Reagują z błonami komórkowymi, łączą się z resztami cukrowymi węglowodanów złożonych. Przez to strącają pewne polisacharydy, glikolipidy i aglutynują komórki. Zależnie od rodzaju reszty cukrowej łączą się z receptorami w jamie ustnej i odcinka żołądkowo-jelitowego.

Lektyny wykazują wysoką oporność na trawienie i są w stanie przetrwać w formie aktywnej cały pasaż jelitowy powodując zaburzenia metabolizmu zarówno u ludzi, jak i zwierząt.

JAK MOGĄ WPŁYWAĆ NA ORGANIZM?

Badania wykazują, ze nadmiar spożywanych lektyn, szczególnie przez osoby wrażliwe powoduje różnorakie objawy. Lektyny mogą niszczyć nabłonek jelita cienkiego zaburzając trawienie;  oprócz tego zaburzać gospodarkę insulinową i wychwyt glukozy z krwi, przyczyniać się do rozszczelnienia jelit oraz przerostu patogennej flory jelitowej.

Zdjęcie posta

  • Aglutynować erytrocyty powodując anemię, ale też komórki nowotworowe
  • Tworzyć zmiany w limfocytach, prowokować niepoprawne reakcje immunologiczne (IgG, IgM, IgE – zależne)
  • Niszczyć enterocyty nabłonka dwunastnicy i jelita czczego
  • Wpływać na przerost jelita cienkiego i powodować zmiany w jego mikroflorze
  • Obniżać aktywności enzymów proteolitycznych
  • Tworzyć zmian morfologicznych w nerkach, wątrobie i trzustce
  • Zaburzać trzustkowe wydzielanie i syntezę insuliny
  • Redukować rozmiary grasicy

ALE..

Dieta oparta na produktach roślinnych jest jednocześnie dietą wysokolektynową (wszystko zależy od obróbki).  Jest bogata w prozdrowotne składniki pokarmowe takie jak błonnik, witaminy z grupy B czy żelazo niehemowe. Spożywanie takich produktów zmniejsza ryzyko zachorowania na raka jelita grubego, chorobę niedokrwienną serca czy cukrzycę.

Zdjęcie posta

Dzięki przyłączaniu do bocznych łańcuchów zglikolizowanych receptorów błonowych komórki lektyn mogą naśladować działanie hormonów i czynników wzrostu, co może być wykorzystane w medycynie.

Przez indukowanie wzrostu jelita i trzustki mogą konkurować z nowotworami o składniki odżywcze i energetyczne i hamować rozwój ich naczyń krwionośnych – prowadzić do apoptozy.

Są pomocne w celu zapobiegnia odrzucenia przeszczepów szpiku kostnego. Lektyny soi są zdolne usuwać dojrzałe komórki T odpowiedzialne za odrzucanie przeszczepu

LEKTYNY W POŻYWIENIU

W naturze glikoproteiny znajdziemy w nasionach roślin motylkowatych i traw. U zwierząt funkcjonują jako integralne lektyny błonowe, np. w hepatocytach ssaków albo hemolimfie bezkręgowców. W roślinach stanowią form magazynowania cukrów w nasionach, pełnią funkcję ochroną ze względu na ich zdolność do zlepiania bakterii i wirusów. Odgrywają dużą rolę w mechanizmie symbiozy roślin motylkowatych z bakteriami Rhizobium.

Zawarte są w owocach, warzywach i przetworach zbożowych. Wiele lektyn stwierdzono w fasoli kidney i jaś, soi, soczewicy, pszenicy, grochu, nasionach słonecznika, orzechach, pomidorach, rybach i grzybach. Większość z nich może być inaktywowana przez obróbkę termiczną. Obróbka jest bardzo ważna, ponieważ obecność czynnych lektyn w pokarmie świeżym i przetworzonym może wywołać szkodliwe efekty żywieniowe.

Zdjęcie posta

W nasionach roślin strączkowych zawartość lektyn może sięgać 20% wszystkich białek. Fasolka kidney może zawierać pięć izolektyn bardziej szkodliwych niż lektyny soi powodujących głównie osłabienie wchłaniania składników pokarmowych. Wykazano również, że lektyny fasoli indukują katabolizm tkanki tłuszczowej i glikogenu. W przypadku soi zmodyfikowany został gen eliminacji lektyny co pozwoliło na powszechne wykorzystanie jej w żywieniu.

JEŚĆ CZY NIE JEŚĆ?

Kwestią kluczową jest obróbka – szkodliwość lektyn dotyczy głównie tych z produktów surowych. Jednak należy pamiętać, że dużo lektyn jest opornych na gotowanie i trawienie, z czego 1-5% jest wchłanianych do krwi.

W ludzi glikozylacja (łączenie lektyn z błonami komórkowymi) powierzchniowych receptorów komórek zależy od kilku czynników, z których główną rolę może odgrywać grupa krwi. Rodzaj antygenu występującego na powierzchni erytrocytów decyduje o indywidualnej reakcji człowieka na określoną lektynę zawartą w pokarmie. Wobec powyższego zaleca się unikanie pokarmów zawierających hemaglutyniny specyficzne dla naszej grupy krwi. Szczególnie u osób z chorobami przewodu pokarmowego – zawsze warto sprawdzić, czy to lektyny są jednym z powodów nadwrażliwości.

Najlepszym sposobem na sprawdzenie, czy lektyny nam szkodzą jest wykonanie testu uwalniania mediatorów reakcji zapalnych MRT. Wyniki są swoiste dla reakcji naszego organizmu.

DLA KOGO SĄ NIEWSKAZANE?

  • U osób z niedoborami : kwasu solnego, enzymów proteolitycznych i immunoglobulin IgA w jelicie cienkim
  • Problemami z przewodem pokarmowym
  • Niedoborami składników odżywczych
  • Chorobami autoimmunologicznymi
  • Chorobami skóry

U KOGO NIE MA PRZECIWSKAZAŃ?

  • U osób ze zdrowym przewodem pokarmowym, ustabilizowaną florą jelitową
  • Osób stosujących dietę wegetariańską i wegańską dobrze reagujących na nasiona roślin strączkowych
  • Jeśli nie występują choroby przewlekłe lub są w remisji
  • Aktywnych, sportowców
Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s